Chất sử thi trong Hòn Đất của Anh Đức và Đất Lửa của Nguyễn Quang Sáng

Tóm tắt

Tiểu thuyết Hòn Đất của Anh Đức và Đất Lửa của Nguyễn Quang Sáng là hai tác phẩm tiêu biểu vận dụng thi pháp sử thi trong văn học cách mạng Việt Nam hiện đại 1945-1975. Trên cơ sở vận dụng phương pháp phân tích văn bản, so sánh văn học kết hợp với tiếp cận liên ngành (thi pháp học, văn hóa - lịch sử), nghiên cứu khảo sát cách thức kiến tạo không gian nghệ thuật, tổ chức xung đột và xây dựng hình tượng mang cảm hứng sử thi nhằm làm sáng tỏ chất sử thi trong hai tiểu thuyết. Kết quả nghiên cứu đã khắc họa hình tượng Đất Nước và Nhân Dân trong hai tác phẩm như những chủ thể lịch sử trung tâm, gắn với quy mô sự kiện lớn lao của cuộc kháng chiến và hình mẫu người anh hùng kết tinh sức mạnh, ý chí, phẩm chất của cộng đồng; đồng thời thể hiện những nét đặc trưng khác biệt giữa bút pháp của hai tác giả: trong khi Anh Đức thiên về lãng mạn, lý tưởng hóa, Nguyễn Quang Sáng lại triển khai chất sử thi trên nền hiện thực gai góc, phản ánh những xung đột tôn giáo - chính trị phức tạp. Qua đó, nghiên cứu góp phần nhận diện diện mạo văn học một thời và là cơ sở để làm sáng tỏ sự vận động của thi pháp sử thi trong văn học cách mạng.