Biểu tượng gương, nước mắt và cánh cửa trong tiểu thuyết Hồng Lâu Mộng

Tóm tắt

Bài viết khảo sát ba biểu tượng tiêu biểu trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng, gồm gương, nước mắt và cánh cửa, nhằm làm rõ vai trò của hệ thống biểu tượng trong việc kiến tạo thế giới nghệ thuật và thể hiện tư tưởng nhân văn của tác phẩm. Trên cơ sở vận dụng hướng tiếp cận thi pháp hình tượng, nghiên cứu đọc lại văn bản trong mối quan hệ giữa hình tượng nghệ thuật và triết lý nhân sinh. Kết quả phân tích cho thấy gương không chỉ phản chiếu hiện thực mà còn biểu trưng cho ranh giới giữa thực và ảo, đồng thời dự báo số phận nhân vật; nước mắt gắn với Lâm Đại Ngọc như một định mệnh “hoàn lệ”, thể hiện bi kịch và ý thức phản kháng của người phụ nữ; và cánh cửa biểu trưng cho sự chuyển hóa và khát vọng tự do. Từ việc giải mã ba biểu tượng này, cho thấy Tào Tuyết Cần đã sử dụng biểu tượng như một phương thức tư duy nghệ thuật đặc sắc để thể hiện chiều sâu triết lý nhân sinh và tinh thần nhân văn trong văn học cổ điển Trung Hoa.