Nhân vật trí thức và nhân vật ngông của giai thoại - Nguyễn, Thương Văn (Tạp chí Khoa học Đại học Văn Hiến, 2018)
Bài viết này sẽ đi vào tìm hiểu hai kiểu nhân vật tiêu biểu của giai thoại là: nhân vật trí thức và nhân vật ngông. Qua tìm hiểu, chúng tôi nhận thấy rằng trong giai thoại, kiểu nhân vật trí thức được xây dựng theo hai xu hướng cơ bản là: xu hướng tuyệt đối hóa và xu hướng phàm tục hóa. Đối với nhân vật ngông, giai thoại xây dựng hình tượng qua hai xu hướng chính là: ngông để thể hiện tài năng, cá tính, chính kiến trước cuộc đời và ngông để chống lại vương quyền. Cơ sở lịch sử, xã hội hình thành nên kiểu nhân vật trí thức là chế độ khoa cử thời phong kiến còn nhân vật ngông có nền tảng triết học từ ông tổ ngông Trang Tử và những suy vi trên bình diện đạo đức của chế độ phong kiến vào thời kỳ cuối Lê đầu Nguyễn.